Majburiy avtosug‘urta haqida odatda eng noqulay vaqtda – avariya sodir bo‘lib, zarar kim tomonidan va kimning hisobidan qoplanishi masalasini tezda hal qilish kerak bo‘lganda eslashadi. Vaholanki, O‘zbekistonda TVEFJMS dastlab aynan YTHdan keyingi moliyaviy mojarolar va uzoq davom etadigan sudlashuvlarning oldini olish vositasi sifatida yaratilgan.

 

Rasman sug‘urtaning ushbu turi TVEFJMS – transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish deb ataladi. Biroq kundalik nutqda u hamon majburiy avtosug‘urta deb yuritiladi. Mohiyati juda oddiy: agar siz avariya sababchisi bo‘lsangiz, sug‘urta kompaniyasi sizning o‘rningizga jabrlanuvchi tomonga tovon pulini to‘lab beradi.

 

TVEFJMS nima uchun kerak va u nimani qoplaydi?

 

TVEFJMS aybdorning avtomobilini ta’mirlash uchun mo‘ljallanmagan – bu ko‘pincha e’tibordan chetda qoladigan muhim jihatdir. Polis mashinani emas, balki haydovchining yo‘l harakati boshqa ishtirokchilari oldidagi javobgarligini himoya qiladi.

 

Agar avariya natijasida odamlar jarohat olsa yoki birovning mulkiga zarar yetsa, sug‘urta kompaniyasi belgilangan sug‘urta summasi doirasida to‘lovlarni o‘z zimmasiga oladi. Ular quyidagicha taqsimlanadi:

 

• Mol-mulkka yetkazilgan zarar – sug‘urta summasining 35%igacha;
•  
• Hayot va sog‘liqqa yetkazilgan zarar – sug‘urta summasining 65%igacha.

 

Bunday mexanizm haydovchining shaxsiy budjetiga jiddiy og‘irlik tushirmasdan, aksariyat standart vaziyatlarni hal qilish imkonini beradi. YTH sug‘urta hodisasi deb tan olingandan so‘ng, to‘lovlar tez fursatda – odatda bir necha kun ichida amalga oshiriladi.

 

Shu bilan birga, qat’iy cheklovlar ham mavjud. Sug‘urta tovonini to‘lashni rad etish faqat Vazirlar Mahkamasining 141-sonli qarori 7-bandida to‘g‘ridan-to‘g‘ri nazarda tutilgan hollarda mumkin. Haydovchining holati, yo‘l harakati qoidalarining buzilishi yoki transport vositasini boshqarishning qonuniyligi bilan bog‘liq holatlar sug‘urta kompaniyasi tomonidan mazkur normalar doirasida baholanadi.

 

TVEFJMS narxi qancha?

 

2026-yilning 1-yanvaridan e’tiboran O‘zbekistonda majburiy avtosug‘urta tizimi yangilandi. Ushbu o‘zgarishlar sug‘urta to‘lovlari miqdoriga ham, polislar narxiga ham ta’sir qildi. Islohotning asosiy maqsadi sug‘urta qoplamasini avtomobillarni ta’mirlash va jabrlanganlarga tibbiy yordam ko‘rsatish bilan bog‘liq real xarajatlarga yaqinlashtirishdir.

 

Muhim yangilik – sug‘urta summasining eng yuqori miqdori ikki baravar, ya’ni  40 milliondan 80 million so‘mga oshirildi. Bu sug‘urta to‘lovlari imkoniyatini, ayniqsa, jiddiy zarar yetgan holatlarda sezilarli darajada kengaytirdi.

 

Shu bilan birga, bir necha yildan beri o‘zgarishsiz qolayotgan tariflar ham qayta ko‘rib chiqildi.

 

Haydovchilar soni cheklangan holda polis narxi endilikda ro‘yxatdan o‘tgan hudud va transport turiga qarab hisoblanadi.

 

Toshkent shahri va Toshkent viloyatida ro‘yxatdan o‘tgan avtomobillar uchun quyidagi tariflar amal qilmoqda:

 

• Yengil avtomobillar uchun – 192 000 so‘m;
•  
• Yuk transporti uchun – 336 000 so‘m.

 

O‘zbekistonning boshqa hududlarida narxlar pastroq bo‘lib, quyidagilarni tashkil etadi:

 

• Yengil avtomobillar uchun – 160 000 so‘m;
•  
• Yuk avtomobillari uchun – 280 000 so‘m.

 

Xorijiy davlat raqamiga ega bo‘lgan transport vositalari uchun alohida narxlar belgilangan. Bu holatda polis qiymati quyidagicha bo‘ladi:

 

• Yengil avtomobillar uchun – 320 000 so‘m;
•  
• Yuk avtomobillari uchun – 560 000 so‘m.

 

Agar polis haydovchilar soni cheklanmagan holda rasmiylashtirilsa, uning narxi ikki baravar oshadi. Shuningdek, koeffitsiyentlar tizimi ham amal qila boshladi: oxirgi 12 oy davomida sodir bo‘lgan sug‘urta hodisasida aybdor bo‘lgan haydovchilar, keyingi safar haydovchilar soni cheklangan polis rasmiylashtirayotganda ko‘proq haq to‘laydi.

 

TVEFJMS polisi qanday rasmiylashtiriladi?

 

TVEFJMS polisini rasmiylashtirish endilikda sug‘urta kompaniyalari idoralariga borish va navbatlarda kutish bilan bog‘liq emas. Haydovchilarning aksariyati onlayn formatni afzal ko‘rmoqda – bu tezroq va qulayroq.

 

Jarayon standart ko‘rinishga ega va minimal vaqt talab qiladi:

 

1. Avtomobil egasi va transport vositasi haqidagi ma’lumotlar kiritiladi;

2. Tizim polis narxini avtomatik ravishda hisoblab beradi;

3. To‘lov qulay usulda amalga oshiriladi;

4. Elektron polis darhol yuklab olish uchun tayyor bo‘ladi yoki elektron pochta manziliga yuboriladi.

 

Elektron hujjat to‘liq yuridik kuchga ega va davlat tizimida ro‘yxatga olinadi. Uni telefonda saqlash mumkin – tekshiruv vaqtida shuning o‘zi yetarli. Hujjat yo‘qolgan taqdirda, faylni qo‘shimcha to‘lovsiz osongina qayta tiklash mumkin.

 

TVEFJMS polisini turli litsenziyalangan sug‘urta kompaniyalari, jumladan, butun mamlakat bo‘ylab faoliyat yurituvchi hamda onlayn rasmiylashtirish va maslahat yordamini taklif qiluvchi Gross Insurance orqali rasmiylashtirish mumkin.

 

Nima uchun TVEFJMSni ortga surish yomon fikr?

 

Amaldagi TVEFJMS polisining yo‘qligi ma’muriy huquqbuzarlik hisoblanadi va jarimaga sabab bo‘ladi. Biroq YTH sodir bo‘lgandagi oqibatlar bundan ham jiddiyroqdir: sug‘urta bo‘lmasa, barcha javobgarlik va barcha to‘lovlar bevosita haydovchining zimmasiga tushadi. Ta’mirlash va davolanishning hozirgi narxlarini hisobga olsak, bunday xarajatlar og‘ir iqtisodiy qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin.

 

TVEFJMS shunchaki rasmiyatchilik yoki «tekshirish uchun qog‘oz» emas, balki kutilmagan xarajatlardan himoya qiluvchi ishchi mexanizmdir. 2026-yil yanvaridan kuchga kirgan o‘zgarishlardan so‘ng uning ahamiyati yanada oshdi. Polis narxi qimmatlashdi, lekin himoya darajasi ham sezilarli darajada kengaydi.

 

Aslini olganda, TVEFJMS haydovchining minimal moliyaviy qalqonidir. Mazkur polisni oldindan rasmiylashtirish kech bo‘lganda avariya oqibatlarini hal qilishdan ko‘ra har doim osonroq va xotirjamroqdir.